ആറന്മുള ശ്രീ പാർത്ഥസാരഥി ക്ഷേത്രംAranmula Parthasarathy Temple

പമ്പാനദിയുടെ തീരത്ത് ആറന്മുളയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്ന്. അർജ്ജുനന്റെ (പാർത്ഥന്റെ) സാരഥിയായ കൃഷ്ണനാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ – നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള, നാല് കൈകളോടുകൂടിയ ഉയരമേറിയ വിഗ്രഹം. ആഴ്വാർമാർ പാടിപ്പുകഴ്ത്തിയ 108 ദിവ്യദേശങ്ങളിലൊന്നും, പാണ്ഡവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേരളത്തിലെ അഞ്ച് ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നുമാണിത്.

അന്നദാനപ്രഭുവായാണ് ആറന്മുളയപ്പനെ ഭക്തർ കാണുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വർഷം നദിയോട് ചേർന്നാണ് ഒഴുകുന്നത്: പള്ളിയോടങ്ങളിലെ തുഴച്ചിൽക്കാർക്ക് വഴിപാടായി നൽകുന്ന വള്ളസദ്യ, തിരുവോണനാളിൽ ഓണവിഭവങ്ങളുമായെത്തുന്ന തിരുവോണത്തോണി, വഞ്ചിപ്പാട്ടിന്റെ താളത്തിൽ പള്ളിയോടങ്ങൾ ക്ഷേത്രക്കടവിലൂടെ നീങ്ങുന്ന ഉത്രട്ടാതി വള്ളംകളി.

On the bank of the Pamba in Aranmula stands one of Kerala's most famous Krishna temples. The Lord here is Parthasarathy – Krishna as the charioteer of Arjuna (Partha) – a tall standing four-armed idol. The temple is one of the 108 Divya Desams praised by the Alvar poets, and one of the five Kerala temples linked with the Pandava brothers.

Aranmula is a temple that feeds people. Its year is shaped by the river: the great Vallasadya feasts offered to the crews of the snake boats, the Thiruvona Thoni that brings provisions on Onam day, and the Uthrattathi boat race, when the palliyodams glide past the temple steps to the sound of vanchipattu.

കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിനുശേഷം, നിരായുധനായിരുന്ന കർണ്ണനെ വധിച്ചതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തമായി അർജ്ജുനൻ ഇവിടെ കൃഷ്ണവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചുവെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ആറ് മുളകൾ ചേർത്തുകെട്ടിയ ചങ്ങാടത്തിലാണ് വിഗ്രഹം ഇവിടെയെത്തിച്ചതെന്നും, അങ്ങനെയാണ് ‘ആറന്മുള’ എന്ന പേര് വന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഏഴ് മുളകളുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും ഒന്ന് വഴിയിൽ ഒഴുകിപ്പോയെന്നും മറ്റൊരു പാഠഭേദമുണ്ട്.

മറ്റ് നാല് പാണ്ഡവരും സമീപത്ത് വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചുവെന്നാണ് വിശ്വാസം: ധർമ്മപുത്രർ തൃച്ചിറ്റാറ്റിലും, ഭീമൻ തിരുപ്പുലിയൂരിലും, നകുലൻ തിരുവൻവണ്ടൂരിലും, സഹദേവൻ തൃക്കൊടിത്താനത്തും. അഞ്ച് ക്ഷേത്രങ്ങളും ഒരേ ദിവസം ദർശിക്കുന്ന പതിവ് ഭക്തർക്കിടയിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴ്ഭാഗത്തുള്ള ബലരാമസന്നിധി പ്രധാന ശ്രീകോവിലിനേക്കാൾ പഴക്കമുള്ളതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

ഇരുനില ഗോപുരങ്ങളും, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലേതെന്ന് കരുതുന്ന ചുവർചിത്രങ്ങളുമുള്ള കേരളീയ ശൈലിയിലുള്ള ക്ഷേത്രമാണിത്. ശബരിമലയുമായി ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധമുണ്ട്: തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് അയ്യപ്പന് സമർപ്പിച്ച തങ്കഅങ്കി ഇവിടെയാണ് സൂക്ഷിക്കുന്നത്; മണ്ഡലപൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അത് ഘോഷയാത്രയായി ശബരിമലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. പന്തളത്തുനിന്നുള്ള തിരുവാഭരണ ഘോഷയാത്രയും ആറന്മുള വഴിയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ചില്ലിനുപകരം ലോഹം മിനുക്കിയുണ്ടാക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ആറന്മുള കണ്ണാടിക്കും ക്ഷേത്രവുമായി പരമ്പരാഗത ബന്ധമുണ്ട്. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനാണ് ക്ഷേത്രഭരണം.

The story goes that after the Kurukshetra war Arjuna installed this image of Krishna to atone for having killed Karna while he was unarmed. The idol is said to have been carried to the spot on a raft made of six pieces of bamboo – aaru mula in Malayalam – which is how many explain the name Aranmula. In one version there were seven pieces, and one drifted away on the way.

The other four Pandava brothers are believed to have founded Vishnu temples nearby: Yudhishthira at Thrichittatt, Bheema at Thiruppuliyur, Nakula at Thiruvanvandoor and Sahadeva at Thrikkodithanam. Pilgrims often visit all five in a single day. A shrine of Balarama in the lower part of the complex is considered older than the main shrine.

The temple is built in the Kerala style, with two-storeyed gateways and wall paintings thought to date from the early 18th century. It has deep ties with Sabarimala: the Thanka Anki, the golden attire offered to Ayyappa by a Travancore king, is kept here and taken in procession to Sabarimala before the Mandala Pooja, and the Thiruvabharanam procession from Pandalam also passes through Aranmula. The famous Aranmula kannadi, a mirror made of polished metal rather than glass, is traditionally linked to the temple. The temple is administered by the Travancore Devaswom Board.